dr hab. Dorota Świtała-Trybek

trybek

Pełnione funkcje:

członek Władz Statutowych Międzynarodowej Organizacji Sztuki Ludowej (International Organization of Folk Art – IOV) Sekcja Polska oraz wiceprzewodnicząca Rady Wykonawczej ds. badań i praktyk kulturowych

członek Rady Programowej Muzeum Miejskiego w Rudzie Śląskiej

sekretarz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Oddział Opole

członek Zarządu Sekcji Folklorystycznej Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

opiekun praktyk na spec. Animacja kultury, Turystyka kulturowa


Adres mailowy: dtrybek@uni.opole.pl
Numer pokoju: 213


Zainteresowania badawcze:

• Tradycyjna i współczesna kultura,
• Dziedzictwo materialne i niematerialne,
• Obrzędowość doroczna i rodzinna,
• Turystyka kulturowa,
• Religijność i pobożność ludowa


Publikacje

Monografie autorskie:

Tragedia w kopalni. Kulturowe konteksty katastrof i wypadków górniczych, Opole 2014, ss. 348.

Święto i zabawa. Odpusty parafialne na Górnym Śląsku, Wrocław 2000, ss. 172 + 30 iustr.

Na placu, w sieni i piwnicy. Śląski świat graczek i bawidołków, Ruda Śląska 2012 [współautor: Świtała-Mastalerz Joanna], ss. 198.

Śląska spiżarnia. O jodle, warzyniu, maszketach i inkszym pichcyniu, Koszęcin 2008, 2010, 2014 [współautor: Świtała-Mastalerz Joanna], ss. 260.

W moim małym gołębniku… O hodowcach i hodowli gołębi pocztowych w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2006, ss. 156.

Czarne anioły, tajemnicze lwy, magiczny kamień… Podania ludowe z Rudy Śląskiej, Ruda Śląska 2005, ss. 206 [współautor: Świtała-Mastalerz Joanna], ss. 205.

W halembskim młynie Kłodniczka płynie… Pieśni ludowe Rudy Śląskiej, wybór źródeł i oprac., Ruda Śląska 2004, ss. 104.

Redakcje tomów:

160 lat szkoły w Halembie, Ruda Śląska 2001 [wespół z : Marią Lorens, Antonim Ratką].

J. Świtała-Mastalerz, Historia parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Paradyżu-Wielkiej Woli, Paradyż 2006.

Artykuły naukowe:

• Turystyka miejsc pamięci – zwrot ku lokalności, [w:] Filozoficzne i społeczne aspekty sportu i turystyki, red. J. Kosiewicz, E. Małolepszy, T. Drozdek-Małolepsza, Częstochowa 2016, s. 253-264.
• Dlaczego warto jeść piętki chleba? O przesądach kulinarnych, [w:] Świat kuriozów: od zadziwienia do fascynacji, red. K. Łeńska-Bąk, Opole 2016, s. 65-80.
• Legendy o świętej Barbarze, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2016, nr 12, s. 47-53.
• Renesans kultu świętych. O starych praktykach religijnych w nowych odsłonach, [w:] Przestrzenie pamięci, Świat wartości w przekazie kulturowym, red. A. Barska, K. Biskupska, I. Sobieraj, Opole 2016, s. 273-289.
• Węgiel w medycynie i obrzędowości ludowej, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2016, nr 10, s. 46-52.
• Tasty Events. On Culinary Events in the Silesian Voivodeship, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. 54 (2015), s. 124-143.
• Dziedzictwo kulinarne w przysłowiach śląskich (wespół z L. Przymuszałą), „Studia Śląskie” 2016, t. 78-79 (w druku).
• Sałatki mnicha, pierogi św. Jacka, kiełbaski z refektarza. Na szlaku „świętych” smaków, „Turystyka i Rekreacja” ZN WSTiJO 18(2) 2016 (w druku).
• Kulinaria w mieście. Nowe trendy, nowe potrzeby mieszkańców, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne” t. 15, red. H. Rusek, M. Szalbot, Katowice 2015, s. 73-90.
• Praktyka kulinarna jako wartość (na przykładzie świniobicia), [w:] Tradycja dla współczesności. Ciągłość i zmiana, t. 8: Wartości w języku i kulturze, red. J. Adamowski, M. Wójcicka, Lublin 2015, s. 197-211.
• Śladami kultu świętej Barbary (Pomorze, Warszawa), „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2015, nr 4, s. 47-53.
• Sacrum wyobrażone w czarnym kruszcu. O rzeźbach świętej Barbary, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2015, nr 12, s. 48-53.
• Halembska pielgrzymka na Jasną Górę – studium kulturoznawcze, „Roczniki Teologiczne: Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii” 2014, t. 61, z. 9, s. 165-178.
• Dziedzictwo kulinarne w kontekście europejskiego ruchu turystycznego, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 14 (2014), s. 28-43.
• Wagoniki i lokomotywy górnicze – pamiątki historii i atrakcje turystyczne, „Turystyka Kulturowa” 2014, nr 8, s. 33-50.
• Między galerią a warsztatem. Stanisława Gerarda Trefonia kolekcjonowanie plastyki nieprofesjonalnej, [w:] Głód. Skojarzenia, metafory, refleksje…, red. K. Łeńska-Bak, M. Sztandara, wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2014, s. 275-289.
• U stóp Gidelskiej Pani – „szczególnej Patronki chorych, rolników i górników”, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2013, nr 10, s. 49-53.
• Wspólnotowa żałoba narodowa. Rozważania w kontekście katastrof górniczych w Polsce, „Studia Kulturowe”3: Doświadczenie w kulturze, red. A. Kunce, wyd. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy, Katowice 2012, s. 67-77.
• Górnicze dramaty pomnikami pisane, [w:] Technika w dziejach cywilizacji – z myślą o przyszłości, t. 8, red. S. Januszewski, wyd. Sowiogórskie Muzeum Techniki FOMT, Wrocław 2012, s. 229-240.
• Kiedy przyjemność przestaje być przyjemnością. O leczeniu kaca, [w:] „Stromata Anthropologica”7: O rozkoszach wszelakich… Od przyjemności do ekstazy w kontekstach kultury, red. M. Sztandara, wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2011, s. 137-153.
• Po szychcie i na emeryturze. O wybranych formach spędzania wolnego czasu, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2012, nr 8, s. 47-53.
• Kura górnicza, warzonka i kopalnioki… Górnicze dziedzictwo kulinarne, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2011, nr 12, s. 47-53.
• „Katolik” o cudownym uratowaniu górników w Świętochłowicach (1884 r.), „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2011, nr 6, s. 46-53.
• Legenda Alojzego Piątka (40 lat później), „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2011, nr 3, s. 48-52.
• Tragedie w kopalniach w opowieściach ratowników górniczych, [w:] Kalejdoskop tematów śląskich. Zbiór studiów filologicznych, red. K. Kossakowska-Jarosz przy udziale M. Iżykowskiej, wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2011, s. 171-181.
• Barbórka. Przemiany w funkcjonowaniu tradycyjnego święta górniczego, [w:] Tradycja dla współczesności, t. 4: Tradycja w kontekstach kulturowych, red. J. Adamowski i M. Wójcicka, Wyd. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2011, s. 231-242.
• Aktywność zorganizowana, czyli o przejawach działalności emerytów i rencistów w środowisku miejskim, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 10: Problemy społeczne i kulturowe współczesnego miasta, red. I. Bukowska-Floreńska, Wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2010, s. 268-284.
• Grobem ich wiecznym kopalnia się stała… Loci memoriae dramatycznych zdarzeń (Nowa Ruda i okolice), „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2010, nr 12, s.56-60.
• Kto zawinił? O sposobach „wyjaśniania” tragedii (na przykładzie wybranych katastrof w kopalniach), [w:] „Stromata Anthropologica”6: Zmowa, intryga, spisek. O tajnych układach w strukturze codzienności, red. M. Sztandara i K. Łeńska-Bąk, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2010, s. 273-284.
• Nowe obszary badań folklorystycznych w Polsce: wypadki i katastrofy górnicze [w:] Między kulturą ludową a masową. Historia, teraźniejszość i perspektywy badań, red. T. Smolińska, Wyd. Polsko-Słowacka Komisja Nauk Humanistycznych, Kraków-Opole 2010, s. 243-263.
• Tradycyjne i współczesne wierzenia dotyczące tragedii w kopalni, [w:] Katowice w 144. rocznicę uzyskania praw miejskich. Tradycje i dziedzictwo górnicze na obszarze Katowic z perspektywy XXI wieku, red. A. Barciak, Wyd. Polska Akademia Nauk Oddział w Katowicach, Katowice 2010, s. 383- 397.
• Czarna monstrancja z Halemby – symbol wiary, oporu, górniczego trudu, „Lud”, t. 93: 2009, s. 217-228.
• Kamienni świadkowie tragicznych zdarzeń. Mogiły ofiar wypadków i katastrof górniczych w województwie śląskim, „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie” 2009, nr 2, s. 49-55.
• Miejskie hobby. O postawach twórczych mieszkańców (przykład konglomeracji śląskiej), [w:] „Małe tęsknoty?”. Style życia w czasie wolnym we współczesnym społeczeństwie, red. W. Muszyński, Wyd. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Toruń 2009, s. 51-62.
• Miejsca pamięci ofiar katastrof górniczych w przestrzeni industrialnej Górnego Śląska, [w:] Miasta i miasteczka górnicze, red. B. Szargot i I. Szpara, Wyd. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Wydział Zamiejscowy Filologii Polskiej w Bytomiu, Bytom 2009, s.143-158.
• Na świętego Marcina najlepsza gęsina. Święci i kulinaria, [w:] Święci i świętość w literaturze i kulturze, red. M. Kopsztejn i B. Szargot, Wyd. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Wydział Zamiejscowy Filologii Polskiej w Bytomiu, Bytom 2009, s. 135-150.
• Tłuste jedzenie, tabaka i piwo. Górników sposoby „leczenia” wybranych dolegliwości, [w:] „Stromata Anthropologica”5: Wokół choroby, medycyny i praktyk leczniczych. Teorie, konteksty, interpretacje, red. K. Łeńska-Bąk i M. Sztandara, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2009 s. 241-252.
• Tort fasolowy, murzyn z Żarnówki, szarlotka z kapustą, czyli o promocji kuchni śląskiej (wybrane aspekty), [w:] Rozwój turystyczny regionów a tradycyjna żywność. Monografia red. Z. J. Dolatowski i D. Kołożyn-Krajewska, Wyd. Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie, Częstochowa 2009, s. 476-489.
• Zawód górnika w procesie transformacji gospodarczej, [w:] Oświata i kultura na Podbeskidziu, t. 5: Tradycja i współczesność. Folklor – język – kultura. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Karolowi Danielowi Kadłubcowi, red. D. Czubala, M. Miczka-Pajestka, Wyd. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2009, s. 369-377.
• Ciała zmasakrowane. Ofiary katastrof górniczych, [w:] „Stromata Anthropologica ”3: Doświadczane, opisywane, symboliczne. Ciało w dyskursach kulturowych, red. K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2008, s.141-151.
• Czy można bać się kopalni? Refleksje badacza, [w:] Czego się boimy?, red. W. Pawluczuk i S. Zagórski, wstęp J. Tazbir, Wyd. STOPKA, Łomża 2008, s. 238-251.
• Opowieści o nieszczęściach innych ludzi, [w:] „Stromata Anthropologica”4: Sztuka życia, zasady dobrego zachowania, etykieta. O zmienności obyczaju w kulturze, red. K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2008, s. 331-340.
• Nadzieja umiera ostatnia… O potrzebie wiary w warunkach katastrofy, [w:] W co wierzymy?, red. W. Pawluczuk, wstęp J. Tazbir, wybór S. Zagórski, Wyd. STOPKA, Łomża 2007, s. 190-199.
• Notgeldy, skamieliny w węglu, karty do skata… Kolekcjonerzy-regionaliści w województwie śląskim, [w:] Oświata i kultura na Podbeskidziu, t. 4: Rodzina, tradycja, regionalizm, red. D. Czubala i M. Miczka-Pajestka, Wyd. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2007, s. 318-325.
• Święto kartofla, żymloka i pstrąga, czyli o kulinarnych imprezach plenerowych, [w:] „Stromata Anthropologica”2: Pokarmy i jedzenie w kulturze. Tabu, dieta, symbol, red. K. Łeńska-Bąk, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2007 s. 339-350.
• „Hobbyści to ludzie szczęśliwi”. O wybranych formach spędzania czasu wolnego w środowisku miejskim, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 9: Problemy ekologii kulturowej i społecznej w przestrzeni miejskiej i podmiejskiej, red. I. Bukowska-Floreńska, Wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2006, s.198-212.
• Pieśni ludowe z repertuaru Erny Haśnik, „Rudzki Rocznik Muzealny”2005, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2006, s. 89-106.
• Pielgrzymowanie a integracja, red. ks. Z. Glaeser, ks. J. Górecki, Opole 2005. Rec.: „Kwartalnik Opolski” 2006, nr 2-3, s. 203-207.
• Kornelia Lach, Wierzenia, zwyczaje i obrzędy. Folklor pogranicza polsko-czeskiego, „Prace i Materiały Etnograficzne”, t. 33, red. nauk. T. Smolińska, (wyd. 2) Wrocław 2004. Rec.: „Lud” 2006: t. 90, s. 270-272.
• Barbara Pabian, Dziedzictwo kulturowe Częstochowskiego. Wierzenia, zwyczaje i obrzędy rodzinne. Seria: Dziedzictwo kulturowe, Wrocław 2005, ss. 280. Rec.: „Kwartalnik Opolski” 2006, nr 1, s. 156-158.
• Angielska choroba, antena, murarz i cegiełki… O dawnych i współczesnych zabawach dzieci w Rudzie Śląskiej, „Rudzki Rocznik Muzealny”2004, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2005, s. 57-64.
• Popularyzacja dziedzictwa kulturowego w regionie: Miejskie Centrum Edukacji Regionalnej w Rudzie Śląskiej, [w:] Oświata i kultura na Podbeskidziu, t. 2: Zagadnienia społeczne, wychowanie regionalne, opieka społeczna, pomoc psychologiczna, red. D. Czubala, G. Grzybek, Wyd. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2005, s. 83-89.
• Kożdy mo swojego ptoka. O hodowcach gołębi pocztowych w Halembie, [w:] Ruda Śląska. Tradycja i teraźniejszość dla przyszłości. Kultura plebejska w mieście przemysłowym, red. T. Smolińska i M. Lubina, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2004, s. 62-80.
• Świętowanie odpustów parafialnych na Górnym Śląsku. Zachowania religijne i ludyczne, [w:] Pobożność ludowa w życiu liturgiczno-religijnym i w kulturze, red. ks. R. Pierskała, T. Smolińska, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2004, s. 167-186.
• Z życia parafii, czyli o współczesnych gazetkach parafialnych. Uwagi wprowadzające, „Rudzki Rocznik Muzealny” 2003, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2004, s. 72-79.
• Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej jako inicjator zróżnicowanych form życia kulturalnego, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 7: Aktywność kulturalna i postawy twórcze społeczności lokalnych pogranicza, red. I. Bukowska-Floreńska, Wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2003, s. 307-320.
• Działalność regionalna Muzeum Miejskiego im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej (wybrane aspekty), „Rudzki Rocznik Muzealny”2001, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2002, s. 65-77.
• „Gołębiorze” na Górnym Śląsku. Rozważania o subkulturze hodowców gołębi, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 6: Dawne i współczesne oblicza europejskie – jedność w różnorodności, red. H. Rusek, Wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2002, s. 237-249.
• Kiermasze na Górnym Śląsku w materiałach niemieckich ludoznawców, [w:] Z dziejów i dorobku folklorystyki śląskiej (do 1939 roku), red. J. Pośpiech i T. Smolińska, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2002, s. 155-164.
• „Gdzie odpust, tam jest i rozpust”. O przestrzeni odpustowej na Górnym Śląsku, [w:] Przestrzeń, miejsca i wędrówki. Kategoria przestrzeni w badaniach literackich i kulturowych, red. P. Kowalski, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 2001, s. 135-148.
• Imiona mieszkańców Halemby po drugiej wojnie światowej (na podstawie parafialnych „Ksiąg Chrztów”), „Rudzki Rocznik Muzealny”2000, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2001, s. 84-92.
• Święty Józefie, Patronie nasz…. O kulcie patronów w rudzkich kościołach parafialnych, „Rudzki Rocznik Muzealny” 1999, Wyd. Muzeum Miejskie im. M. Chroboka w Rudzie Śląskiej, Ruda Śląska 2000, s. 62-70.
• Pierniki odpustowe Emila Widery z Bujakowa, „Twórczość Ludowa” 2000, nr 3, s. 9-11.
• Wybrane formy tradycyjnego świętowania. Religijność odpustowa na Górnym Śląsku, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 3: Religijność ludowa na pograniczach kulturowych i etnicznych, red. I. Bukowska-Floreńska, Wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2000, s. 71-85.
• O makronach, kokosflokach i urzinkach. Pierniki odpustowe na Górnym Śląsku, [w:] Folklorystyczne i antropologiczne opisanie świata. Księga ofiarowana Profesor Dorocie Simonides, red. T. Smolińska, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 1999, s. 205-215.
• Teksty z ulicy. Zeszyt folklorystyczny 1, red. Dionizjusz Czubala i Marianna Czubalina, Katowice 1995; [Teksty z ulicy. Zeszyt folklorystyczny 2, red. Dionizjusz Czubala i Dobrosława Wężowicz-Ziółkowska, Katowice 1996. Rec.: „Lud” 1998, t. 82, s. 319-321.
• Ludyczność odpustów na Górnym Śląsku, „Zabawy i Zabawki” 1997, nr 1-2, s. 87-100.
• Zasługi „Gościa Niedzielnego” w popularyzowaniu folkloru na Górnym Śląsku w latach 1923-1926, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Opolskiego. Folklorystyka” 3: Z historii folkloru i folklorystyki, red. D. Simonides, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 1997, s. 71-84.
• Dzieci jako bohaterowie uroczystości odpustowych, „Kwartalnik Opolski” 1996, nr 2, s. 36-42.
• Życie codzienne w śląskich rodzinach robotniczych (dawność i współczesność), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Opolskiego. Folklorystyka2”, red. T. Smolińska, Wyd. Uniwersytet Opolski, Opole 1996, s. 115-126.

 

Witryna, którą obecnie przeglądasz, wykorzystuje pliki cookies w celu poprawnej realizacji dostarczanych usług i informacji oraz w celach gromadzenia anonimowych informacji statystycznych. Więcej informacji >>

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close